DD Document

Con gà giới thiệu con công: “Em nó đã thành công, xin chúc mừng”. Mọi con thú tán thưởng nồng nhiệt. Nhưng chị công già lắc đầu: “Con gà này láo”.

Ai cũng ngạc nhiên hỏi: “Gà chúc mừng cháu của chị, sao gọi là láo?”

Chị công bảo: “Gà kia ranh lắm. Nó bảo cháu tôi đã thành công, nghĩa là trước kia cháu nó là gà, bây giờ mới thành con công đấy. Gà nghĩ ai cũng là loại chuyên mổ trộm thóc như nó!”

Muông thú ồ lên một tiếng. Ở đời lắm kẻ coi mọi người đều nhỏ nhen như mình.

Để quảng cáo bán hàng ngày Tết, sư tử dựng sân khấu quảng cáo hát hò rùm beng bên con đường mòn. Bao nhiêu loài côn trùng bịt tai chạy trốn.

Để tranh đua sắc tài, những con két mở gian hàng tỉ thí bao nhiêu thứ giọng ca muốn rung cây bay lá.

Để mừng công cuối năm, chó sói tru liên hồi như muốn phá tan cả rừng rậm ngàn năm. Cả suối cũng ngừng reo vì sợ loài sói dữ.

Bỗng có một chú chim họa mi bay về đậu trên cành hoa mai rừng hót dịu dàng bài ca xuân. Lập tức sư tử, két và chó sói vồ ngay lấy và bảo: “Mi dám làm ồn cho khu rừng đang yên tĩnh”!

- Như tôi chỉ lo ăn chuột nên người muốn nuôi. Còn ông cứ gặp người tốt là xơi, gặp người hiền không từ, vào nhà thờ, chùa chiền cũng xơi cả các bậc chân tu.

- Thì cả loài người ghét ông và ông ăn không ngon ngủ không yên, nhìn đâu cũng thấy bẫy!

- Tôi mới quan trọng, ai cũng muốn giữ. Còn ông có cũng được không cũng chẳng sao.

- Thiên hạ giữ ghế mà không lo giữ bàn, thật là uổng phí! Ngồi ghế mà không có bàn thì chỉ là nghỉ chân chứ làm được gì.

Mùa đông, các lũy tre rộn ràng tranh cãi ai sẽ được chặt đem về làm cây nêu ngày Tết. Anh tre nào cũng háo hức muốn đi. Này nhé, có bánh chưng xanh, có dưa hấu đỏ, có mứt gừng vàng, còn được ngắm những bao lì xì sung túc. Lúc ai nấy đang háo hức thì một chú tre cao và đẹp bỗng nói: “Tớ chẳng muốn đi. Đứng được mấy ngày rồi cũng bị quăng đi thôi”.

Các cây tre khác nháo nhào phản đối: “Gàn. Dở hơi. Không thực tế”. Chú tre cao và đẹp ấy không nói gì, lẳng lặng cụp lá và oằn mình xuống để khỏi bị ai chú ý. Các bạn cùng lứa lần lượt bị chặt đem đi, còn lại chú tre với những lớp măng…

Mấy ngày Xuân qua đi, những cây nêu Tết bị gom lại làm việc khác, nằm buồn hiu nơi xó vườn. Chú tre không ham vui của chúng ta lại vui đùa cùng gió Xuân.

Người ngồi câu cá, lâu lâu mới được một con. Chim nay trên trời sà xuống mổ lia lịa, bắt cá liên tu. Người cau mày nhìn chim:

- Ông ngồi câu cứ như đối thoại mà chẳng dám lên tiếng, tưởng cá nó nghe ông chắc!

Chiều lại chim và người ngồi đếm cá. Người câu được hai con cá rô và một con cá cơm, cùng vô số rong rêu. Chim gõ liên hồi cũng được vài ba rổ cá.

- Không phải ông cẩn trọng, mà ông tưởng lầm rằng cứ ngồi im rồi Trời sẽ giúp. “Hãy tự giúp mình trước khi Trời giúp cho, ông ạ.

Bầy chiên đang vui vẻ tung tăng thì bỗng mất vui. Chẳng phải đau ốm gì, dù có hơi đói. Chẳng phải khát nước, dù uống nước không đã lắm. Chẳng biết vì sao mà mỗi con chiên đều mọc hai cái u phía trên vành tai. Chắc là u lành thôi. Mà có cái lạ là con nào cũng mục hai cái u như thế.

Ngày qua ngày, hai cái u mọc dài, cong và nhọn như sừng trâu. Hoá ra chiên mọc sừng chứ có phải u gì đâu. Mà sao chiên lại mọc sừng như trâu hay nai được. Lạ quá.

Mấy con chiên đầu đàn cố tìm nguyên do. Một buổi tối, chúng nghe tiếng kẽo kẹt của cửa chuồng chiên. Chúng nấp sau phên liếp, cố mở to mắt nhìn. Một bàn tay, lông đen dày phủ kín, thò vào khung cửa. Chủ chăn lấp ló, và rồi nắm bàn tay ấy, mân mê, hôn hít.

Mấy con chiên hiểu ra sự thể, vừa chạy về vừa khóc. Cả đoàn chiên mọc sừng vì chủ chăn ngoại tình với một mụ già có tên là quyền lực thế gian!

Lớp học của các con thú rừng bị giải tán. Thầy cô chúng nó phải bỏ nghề đi kiếm trái cây ăn qua ngày. Mấy con cọp phụ huynh hùng hổ là thế giờ cũng lặng lẽ kiếm suối mà vục đầu uống nước. Phụ huynh thỏ con vốn nhanh nhẹn, bây giờ cũng lờ đờ. Oái oăm nhất là phụ huynh của chú voi con, dáng nặng nề cục mịch mà phải nhờ phụ huynh em rùa cõng về vì đã kiệt sức. Chỉ có mấy đứa học trò là vui. Trò voi đi uống nước thả giàn. Trò cọp đi kiếm ăn trong rừng già. Trò rùa thì đi kiếm trò thỏ rủ chạy đua.

Điều gì khiến trường tan tác vậy? Giới báo chí săn lùng tin, thì được báo: đổi sách giáo khoa hoài nên đã hết giấy in, và cây rừng dùng làm giấy cũng sắp cạn!

Cặp vợ chồng già cô đơn trong căn lều quạnh hiu bên dòng suối nhỏ. Hai người giống hệt nhau ở chỗ là luôn để bàn tay mặt ngang ngực, bàn tay trái đưa ra phía trước dưới đùi, mà miệng thì há ra. Họ ăn trái rừng không cần mở miệng (vì đã mở sẵn). Họ nhặt lá bằng tay trái, họ thu dọn đồ để trên cao bằng tay phải. Họ không hề ngậm miệng, tay trái không hề đưa lên cao và tay mặt không hề để xuống thấp.

Người dân làng lấy làm lạ, nhưng không dám hỏi vì sao. Dần dà những động tác của hai ông bà già thành quen thuộc chẳng còn ai chú ý làm gì.

Bỗng một hôm có cụ già râu tóc bạc phơ đi ngang qua, nhìn cặp vợ chồng rồi bật cười ha hả. Cụ lẩm bẩm: “Hiếm lắm, hiếm lắm”. Dân làng tò mò hỏi, cụ từ tốn đáp: “Hai người đó lúc còn trẻ làm cơ quan, miệng la hét, tay phải ký, tay trái nhận cái gì đó dưới gầm bàn. Già rồi không đổi thói quen được. Nhưng làm nghề ấy hiếm ai sống đến tuổi này!”

Anh chồng cứ lấy búa đập đập vào chân. Chị vợ đứng nhìn một lúc lấy làm lạ bèn lên tiếng hỏi: “Anh làm gì mà cứ tự đập chân mình như thợ hàn gõ sắt thế kia?”. Anh chồng trả lời: “Anh bị nhức đầu quá nên đập cho chân đau quên nhức đầu”. Chị vợ bảo: “Anh sâu sắc thế sao không đi làm việc xã hội”. Chồng cười ngờ nghệch: “Như thế mà sâu sắc cái nỗi gì.”

Đứa con nhìn cha rồi lại nhìn mẹ: “Sao mẹ bảo đau chỗ này đập chỗ kia là sâu sắc hở mẹ?”. Chị dí ngón tay vào trán con: “Cái đau lớn làm mình xót nhiều. Cứ lái cảm giác vào chỗ ít đau hơn do mình tạo ra sẽ quên cái đau lớn ấy đi”. Đứa con bảo: “Mẹ nói gì con chưa hiểu. Ba làm thế cũng chỉ mẹ hiểu”.

Mẹ xua tay: “Thôi con lấy xe đi học đi. Cứ than phiền đường bị đào, học thêm tràn lan và những cái đại loại như thế nghe con. Quên những cái khác cho đỡ đau đầu!”

Mưa. Mưa to nhà dột nhiều. Mưa nhỏ nhà dột ít. Lúc này dột chỗ này, lúc khác dột chỗ khác. Có lúc dột khắp nơi. Chủ nhà lấy thùng hứng chỗ này, thấy nhà khô được ít lâu. Rồi lại dột chỗ khác. Chủ nhà lấy thau hứng.

Một hôm mưa to hơn mọi khi. Nhà dột khắp nơi. Hai ba xô, bốn năm thùng, sáu bảy chậu, cuối cùng cả nhà toàn nước. Chủ nhà buông tay đứng nhìn, nhưng lòng vẫn tự hào nghĩ: “Dột thế nhưng ta vẫn hơn thiên hạ nhiều.”

Nhưng mà than ôi, có còn mái nhà đâu? Nó đã bị ai dỡ mất tự lúc nào. Nhà còn được che đôi chút là những tàn cây rậm rạp từ nhà bên cạnh phủ qua!

Con chồn ngồi trong bóng tối nhìn ra. Chú thỏ đi qua. Chồn gọi to: “Thỏ ơi”, chú thỏ nghe tiếng chồn sợ quá phóng chạy mất. Lần thứ nhì thỏ đi qua. Chồn không gọi to nhưng chỉ thì thầm: “Thỏ ơi thỏ à”. Thỏ nghe tiếng êm ái, nhưng biết là tiếng của chồn, nên cũng vội co giò phóng nhanh vào hốc núi. Thỏ thừa biết là dù có êm ái đến bao nhiêu thì cái loại âm thanh ấy cũng là của chồn hay sói thôi.

Chồn tức giận nghĩ cách khác để bắt thỏ. Lúc ấy có con rùa đi ngang qua. Chồn nhảy ra chặn con rùa lại và bảo: “Tao sẽ ăn thịt mày nếu mày không giúp tao chuyện này”. Rùa hỏi chuyện gì. Chồn bảo mày cứ ngồi đây, chờ thỏ đi qua, mày dụ thỏ ở lại giùm tao. Rùa sợ hãi nên chấp nhận liền.

Thỏ nhởn nhơ đi qua, vừa đi vừa hát. Chợt trông thấy con rùa, thỏ cười khinh khi. Rùa nói: “Tôi buồn quá, đi chẳng tới đâu cả. bạn ở lại chơi với tôi mấy phút”. Thỏ hỏi: “Chơi trò gì?” Rùa tinh quái: “Chạy đua ấy mà”. Thỏ đinh ninh mình sẽ thắng nên nói: “Tôi nhắm mắt chạy cũng nhanh hơn bạn”. “Vậy bạn nhắm mắt lại đi”.

Thỏ vừa nhắm mắt, rùa la to “Chuẩn bị, 1…2…”. Rùa vừa la “3…” là chồn phóng ra vồ lấy thỏ. Và dĩ nhiên chồn cũng tóm luôn chú rùa vừa chậm chạp vừa khờ dại, tưởng mình là “trung gian đối thoại”!

Bố bảo: “Con học giỏi vào cho nhà ta nở mặt nở mày”. Mẹ bảo: “Tốn bao nhiêu tiền cũng học, học đủ thứ chuyện để khoe với hàng xóm”.

Lớn lên một chút, con oằn vai vì sách vở, con nặng trí vì nhồi bao nhiêu thứ trong đầu. Cuối cùng con thành đạt. Bố nở mặt mẹ nở mày (không hề kẻ lông mày).

Người quen của bố khen: “Đúng con nhà tông”. Người quen của mẹ ca tụng: “Đầu tư thật không phí”.

Đêm về con khóc. Không ai nhìn thấy chiều nay một bà cụ chỉ gậy vào mặt con: “Học cho nhiều vào, đầu lú cả rồi. Thấy bà bị cướp, sao con ngồi im ru?”

Con diều bay cao, cao thật là cao. Chỉ vào chim sẻ, diều bảo: “Mày nhỏ xíu, chẳng có màu sắc gì, lại bay thấp, thôi về nhà ngủ đi”. Thấy chim nhạn chao cánh, diều cười: “Bay thế mà cũng bay. Xem ta lượn rực rỡ đây này”. Bay ngang chỗ chim én, diều bảo: “Báo mùa xuân à? Một con én làm gì được mà đòi loan với báo? Cứ ở đấy mà loan tin, mà cầu hoà bình”.

Diều đang thích chí cười hềnh hệch thì bỗng chú bé quăng dây diều, chạy đi coi đám Sơn Đông mãi võ. Con diều bị gió thổi bay là là rồi vướng vào bụi gai. Chim sẻ hỏi: “Sao không bay nữa?” Diều khóc: “Tôi mà bay cái gì, chỉ nhờ thằng bé giật dây thôi”

Khi cướp xông vào nhà, người nhà ngồi bó gối nhìn chuông báo động và những dụng cụ chống trộm. Họ không biết có nên lên tiếng hay không. Họ chờ Chúa Thánh Thần hướng dẫn để họ biết phải làm gì. Trộm cười mỉa, vơ vét hết tài sản, rồi đến bắt tay từng người, hỏi móc: “Có ý kiến gì không?” Đại diện người nhà hát lên bài “Hồng hồng đỏ đỏ”. Rồi vỗ tay vang rền.

Khi trộm đi rồi, tiếc của, người ta vào phòng ngồi khóc, than trách sao Chúa Thánh Thần không hiện ra giúp đỡ mình. Bỗng họ nghe tiếng Chúa Thánh Thần: “Ta đã hối thúc các ngươi chỉ làm việc đơn giản là ấn nút chuông báo động và ấn nút cho chiếc cửa sắt khoá lại, sao các ngươi không làm mà chỉ lo hát bài ca ngợi người chống đối Ta?”

Mèo ngồi im trong xó bếp chờ chuột ló đầu ra để xơi tái. Chuột thập thò chẳng dám bò ra kiếm đồ ăn dù bụng đã đói meo. Bỗng chuột nghĩ ra một kế tàn nhẫn. Nó chặn bắt con thằn lằn, nấp dưới gầm tủ, ngoạm đầu thằn lằn và thò đuôi con vật bị bắt này ra ngoài. Nó nghĩ rằng mèo sẽ tưởng đó là đuôi chuột nên nhảy đến chộp lấy, và cuối cùng chỉ ăn được thằn lằn, còn nó lợi dụng cơ hội mèo say sưa, sẽ bò đi…

Không ngờ mèo tinh ranh hơn nhiều. Nhìn lướt qua, mèo biết ngay đấy là đuôi thằn lằn. Biết mưu mô của chuột, mèo bảo con trai: “Mẹ sẽ dụ chuột cho nó chú ý, con vòng ra sau tủ ngậm đuôi nó cho mẹ”.

Chuột trong lòng hí hửng chờ mèo mẹ vồ thằn lằn, không ngờ cả cái đuôi của nó bất ngờ nằm trong miệng chàng trai mèo nhỏ nhắn. Hắn hết hồn nhả con thằn lằn ra và lạy như tế sao. Mèo mẹ nhìn nó và chậm rãi nói: “Nếu sợ chết thì cứ trốn, đừng có đem người cùng nhà ra làm vật tế sinh, nhớ nhé”.

Ngụ ngôn 17 (Cảm hứng từ bài giảng “Truyền Thông” của Cha An Thanh CSsR)

Sau những ngày hạn hán, cây rừng xác xơ. Một ngày sau cơn hạn hán, rừng mở hội giao mùa. Chim muông ca hát líu lo, tiếng ca vút cao làm say đắm muôn loài. Rồi những bước luân vũ của loài sư tử, loài trăn Nam Mỹ và cả loài báo Úc châu, đẹp mê hồn. Và rồi muôn loài mê mẩn nhìn dáng biểu diễn màu sắc của loài công từ khắp muôn nơi.

Bỗng có một chú chim sâu nhỏ bé cất tiếng hát. Các con thú nhìn chú chim non chê trách: “Bạn có phải là ca công chuyên nghiệp đâu nào?” Có tiếng khác vọng lại: “Bạn cũng chỉ là tân binh, hót với chả hát”. Và lại có tiếng cười: “Bạn có đăng ký làm ca công chính thức chưa? Hay cũng chỉ là của nhóm nào gửi tới?”

Chú chim bé nhỏ chỉ mỉm cười không nói. Bất chợt chú cất tiếng ca, tiếng ca nhẹ nhàng, không điêu luyện nhưng xoáy sâu vào lòng muông thú. Chẳng ai hiểu vì sao tiếng ca của chú chim sâu nhỏ bé lại tuyệt vời đến thế. Rồi cuối cùng, chúa tể sơn lâm bước đến và bảo: “Bài hát tuyệt vời vì lời ca nói lên sự thật này: Đấng Tạo Hoá là Chúa tể muôn loài”.

Câu đối khó nên chẳng ai đối hoàn chỉnh. Một hôm có chú ve sầu buồn nghĩ ra câu đối lại:

Những con diều hâu đang tung hoành trong vùng bỗng nhốn nháo vì có một con chim bồ câu trắng bay về đậu trên cành cây nhỏ, nhìn dáng hiền hoà ngơ ngác. Loài diều hâu vốn thích giương oai diễu võ, cho mình là chủ nhân của vùng đất phì nhiêu ấy. Chúng không thích bất cứ loài chim lạ nào bay đến, chúng càng ghét loài bồ câu, đơn giản chỉ vì bồ câu không ham đánh đấm.

Diều hâu biết rõ là thức ăn của bồ câu khác thức ăn của chúng, mục tiêu bồ câu nhắm đến cũng khác, và ngôn ngữ loài bồ câu thì càng khác biệt. Bồ câu nói tiếng hiền hoà cứ như tiếng hát, và bồ câu không hề có những câu khẩu hiệu sáo rỗng mà diều hâu hay hú lên vào những buổi chiều tà.

Vậy thì bồ câu có làm gì hại đến bấy diều hâu đâu. Tuy vậy, diều hâu biết rõ là chính sự dịu dàng của loài bồ câu có ảnh hưởng sâu rộng trên các loài thú trong vùng. Cho nên diều hâu quyết định khai trừ con chim ngây thơ hiền hoà ấy.

Những con chim hoang dã điên cuồng bay ào đến nhắm bồ câu mà mổ thẳng xuống. Chú chim non tội nghiệp chỉ còn biết mấp máy cầu nguyện. Bỗng nghe tiếng “cạch” rợn người. Bồ câu mở mắt, những cánh diều hâu đã rơi hết xuống vực. Hoá ra vì quá ham đánh gục chú chim non, bầy diều hâu húc vào nhanh quá và chính xác quá nên bao nhiêu cái mỏ cong đụng nhau dữ dội, chỉ cách chú bồ câu đúng một phân.

Với sức va chạm kinh hồn ấy, những con diều hâu gãy mỏ, đau đớn quá nên rơi cả xuống.

Ngày hôm sau, trên các lá cây và thân cây trong vùng, diều hâu cho viết lên dòng chữ: “Loài bồ câu đã phá hoại hoà bình, gây thương tổn cho những anh chị em có ước muốn chung sống đoàn kết yêu thương”!

Những bông hoa giả vừa “ra lò” vội vàng chạy vào vườn hoa thật để khoe mình. Người ta nghe cuộc đối thoại sau đây giữa hai loài hoa (thật ra không phải giữa hai loài hoa mà là giữa loài hoa và loài ba hoa).

- Nhìn tôi đây, đẹp biết bao, đủ các màu sắc. Có ai bằng tôi không? Các chị thì mỗi chị chỉ được một màu!

- Vâng, chúng em mỗi người một màu, do đó chúng em sống liên đới để tạo thành vườn hoa muôn sắc. Còn chị, chị có nhiều màu sắc mà chỉ đứng riêng thôi, chứ có vườn hoa nào dành cho hoa giả đâu?

- Ôi cái chuyện liên đới ấy xa vời quá. Như tôi đây khỏi gieo hạt, khỏi phân bón, khỏi nước gì cả mà lại chẳng bao giờ tàn.

- Vâng thì chị chẳng cần ai chăm sóc, nhưng chúng em cho đó là điều đáng buồn. Chị không bao giờ tàn nhưng lại sẽ cũ đi. Khi chị cũ, người ta chỉ quăng vào nơi xó tối. Còn chúng em tàn đi, rụng xuống và vui mừng nhìn thấy thế hệ tương lai vươn mình đẹp hơn.

- Nhưng này, ở xã hội bây giờ cứ thật hoài thì được cái gì? Từ trên xuống dưới có cái gì thật đâu mà mình phải thật. Vả lại giả như chúng tôi lại dễ bán.

- Các em hoa giả ơi, hoa không chỉ để nhìn thôi, nhưng còn toả hương nữa, mà hương của hoa thì không ai giả được.

Bông hoa giả nghe thế thấy xấu hổ chạy về và nói với đồng loại của nó điều nó tin là không làm nổi: “Phải bằng mọi cách chạy cho được mùi hương!”

Mùa đông, những con dế mèn đào hang trên bờ ruộng để tránh nước lũ. Có một chú dế đề nghị: “Hay là mình đến chỗ vắng vẻ đào hang, chứ trên bờ ruộng thế này tôi thấy không ổn, bởi vì bọn trẻ như thằng Nhớn thằng Bé trong truyện của Tô Hoài đi đào dế mà thấy chúng ta hẳn sẽ thích và tóm chúng ta như chơi”.

Nói thì nói vậy nhưng cuối cùng bọn dế cũng quyết định ở ngay trên bờ ruộng vì đó là đỉnh cao nhất rồi, nước dễ gì tìm đâu ra chỗ nào cao hơn để tránh những cơn lũ mùa đông. Vả lại, có một lý do sâu xa hơn mà chúng không nói ra. Chúng thích bị bọn trẻ bắt đem về vì sẽ được đi đá dế, sẽ có cỏ non mà xơi, khỏi lo vất vả bươn chải.

Nhưng thật không may cho bọn dế lười ham ăn kia. Mùa đông ấy những nông dân ra canh ruộng ban đêm, chọn ngay đỉnh cao nhất để nghỉ lại. Họ dùng củi khô và rơm rạ đốt lửa sưởi ấm.

Khói mịt mù khắp nơi. Những chú dế sặc sụa chui ra khỏi hang và tự động thiêu thân trong lửa đỏ.

Mùi dế nướng lan xa. Còn những hang dế ở “đỉnh vừa”, nước chưa ngập thì các chú dế khiêm tốn hơn vẫn vui vẻ xơi cỏ, dù cỏ hơi úa.

Cậu bé ôm cặp chạy ùa vào nhà, ướt như chuột lột. Tóc ướt nước chảy xoà xuống mặt, áo quần ướt như trong chậu giặt đồ, cặp trên tay cậu ướt như mới vớt dưới nước lên. Mẹ hốt hoảng thay đồ cho cậu, xoa dầu cù là, rồi nhét cậu vô chăn ấm.

Ông bố có vẻ bực bội lắm vì nghĩ cậu bé quên đem áo mưa. Nhưng khi mở cặp cậu bé ra, ông càng giận hơn vì áo mưa được cậu gấp cẩn thận để trong cặp. Ông quát: “Sao con không chịu mặc áo mưa?” Cậu bé nói: “Dạ con sợ áo mưa bị ướt”.

Ông bố kinh ngạc quát to hơn: “Áo mưa để mặc cho con khỏi ướt, con lại sợ ướt áo mưa mà để mình ướt hết là sao chứ hả”.

Cậu bé vừa khóc vừa đáp: “Dạ bố ơi, chứ bố là người có trách nhiệm mà lại để cho người dưới mình phải khổ, chỉ có bố con ta là đầy đủ. Tụi bạn con nói bố là áo mưa nhưng bố khô, còn người cần khô thì ướt hết cả”.

26a. Bánh mì nói với patê và bơ: “Nhà ngươi chẳng được tích sự gì, chỉ làm thứ cho ta nuốt vào bụng”. Patê và bơ sẽ nói gì?

26b. Con muỗi chích vào tay người xong liền bảo: “Ông thật ác, cứ để da dày thế làm kim ta muốn gãy”. Ai ác?

26c. Con quạ nhặt được trứng, mang về ấp, nở ra con bồ câu trắng đẹp dịu dàng. Quạ bảo: “Nhờ ta mà con đẹp thế này”. Bồ câu vỗ cánh cười như nắc nẻ.

Bầy khỉ sống lung tung, làm rối loạn cả góc rừng. Chúa sơn lâm quyết định cử chim công và bướm đêm đi thanh tra xem khỉ tôn trọng kỷ luật chung đến mức nào. Công được cử đi là vì công có khiếu thẩm mỹ, nhìn là biết mọi thứ có ở trong trật tự hay không. Bướm đêm cũng đi thanh tra vì bướm đêm cũng như rái cá, có khứu giác rất bén nhạy, sẽ biết ngay khỉ sống thế nào nhờ cái khứu giác kỷ lục của cô nàng.

Sau mấy ngày thanh tra, con công làm tường trình: “Khu vực của khỉ sạch, đẹp và tổ chức rất có tính thẩm mỹ”. Bướm đêm viết: “Khu vực khỉ ở có nhiều mùi thơm đặc biệt, nhất là mùi quế dịu nhẹ rất đáng yêu”.

Khi thanh tra đã đi vài ngày, thiên hạ lại phàn nàn về khu vực của khỉ. Hóa ra khi công và bướm đêm đến, khỉ đã biết trước nên gom hết khỉ lớn khỉ nhỏ giấu vô hang bên bờ suối, đốt hết mọi thứ đổ đạc vương vãi, còn bỏ thêm vỏ quế vào đống lửa cháy ấy. Chưa hết, khỉ còn thuê hẳn một đám côn trùng đói đến ăn sạch những gì còn vương vãi. Đất đã sạch, lại còn có mấy phong bì đã để sẵn đó.

Con thiên nga vốn rất ghét cái gì đen đúa hay vấy bẩn. Thiên nga thấy chồn hôi hám nên lên án gắt gao. Thiên nga cũng bực bội loài chuột chù vừa hôi vừa dơ bẩn. Thiên nga còn sợ loài rắn hung ác chuyên phun nọc độc. Nhưng thiên nga vẫn phải sống chung.

Nhưng cho dù ghét loài dơ bẩn, hôi hám, độc ác, không phải tất cả thiên nga đều lên án hay tránh né những loài ấy. Một số con thiên nga muốn yên thân nên cũng chơi với chuột, nói năng như rắn và đi kiếm ăn với chồn.

Còn những nàng thiên nga muốn giữ cho mình trắng tinh và xinh đẹp thì hay gặp những chuyện phiền toái, bị giành ăn và bị cô lập.

Một ngày nọ tất cả các gia đình thiên nga họp lại để quyết định phải “lên tiếng”. Nhưng khi họp lại, thì một số thiên nga đã nhuộm màu lông của cọp, một số đen như chuột, số khác thì uốn éo như rắn.

Rồi mùa đông cũng qua đi. Khi rừng mở hội đón xuân, thì những cô thiên nga trắng tinh dù còn ít ỏi, ốm đói và bị khóa miệng, vẫn hòa khúc nhạc xuân hay nhất của năm ấy. Nhờ vậy mà hoa rừng được khích lệ nở bừng đón xuân.

Chim ca vang. Sói bảo: “Mày cầu nguyện cả ngày, chẳng làm gì à?” Chim đáp: “Tôi cầu nguyện và rồi đi tìm mồi cho chim con”. Bướm tung tăng cám ơn Đấng Hóa Công cho màu rực rỡ. Sói bảo: “Mày cầu nguyện, chẳng lo nhuộm cho màu đẹp hơn?” Bướm đáp: “Tôi cầu nguyện và giúp kén nhả tơ”. Hoa đùa trong gió, tỏa hương bay lên trời. Sói phàn nàn: “Mày cũng lo cầu nguyện, chẳng lo mùa giông bão à?” Hoa cười: “Khi tôi dâng hương lên Trời cũng là lúc tôi tỏa hương cho đời”.

Sói nghe xong lẩm bẩm: “Còn ta mải lo săn mồi, cuối cùng chẳng có tiếng ca, chẳng còn màu sắc mà cũng chẳng có chút hương thơm”. Nói xong hắn vục miệng vào vũng nước, cô đơn và chán nản.

Đường trải nhựa bóng loáng. Xe chạy bon bon. Người đi nô nức. Đường nhựa chạy mãi gặp con đường đất gồ ghề. Đường nhựa bảo: “Cậu xem tớ mô đen và lộng lẫy chưa? Ai như cậu ngàn năm lởm chởm?”

Đường đất không nói gì, chỉ mỉm cười tung bụi mịt mù. Bỗng mưa lớn, mưa như hồng thủy. Đường nhựa càng khoái chí cười ngất trong mưa vì nó trông bóng và sạch hơn nhiều. Đường đất nhìn nó mà thèm. Hèn gì xe lớn xe nhỏ chạy tới chạy lui tán tỉnh nhựa ta.

Nước ngập tràn đường nhựa và dâng nhanh như lũ. Xe chết máy. Người người dắt xe. Người ta cố chen nhau lên đường đất, vì đường đất gần con lạch nên chỉ trơn ướt chứ không ngập bì bõm.

Nước rút. Đường nhựa trông dơ bẩn và gớm ghiếc với đủ thứ đất và rác rưởi. Nhưng kinh hồn hơn là giữa đường có một lỗ đen bí hiểm, to và sâu như miệng núi lửa. Đường nhựa khóc nói với đường đất: “Cậu ơi, hóa ra tớ chỉ có cái vỏ là bóng đẹp thôi. Ruột thì đã bị rút hết từ lâu”.

Voi đi bán ngà giả bằng nhựa, nói: “Ngà này gia truyền ngàn năm”. Cọp đi bán da giả bằng cao su, nói: “Da này đã phơi khô từ thời Thi Sách”. Cừu đi bán len giả làm bằng nylon. Cừu bảo: “Len này được xén từ Palestine”. Vậy mà thiên hạ chen chúc mua. Bắt chước các con thú đó, chim ưng cũng đi bán tiếng ca giọng hát, nó giả tiếng chim gáy buổi sáng, nghe quá tức cười nên ai cũng chê và đuổi nó đi.

Chim ưng hỏi các con thú kia: “Sao các bác bán đồ giả người ta mua, còn tôi bán giọng ca giả chẳng ai thích vậy?” Voi bảo: “Chú mày nhìn đi, ngà, da hay len cũng giống bằng cấp giả, người ta mua bán được vì đem về chưng hay cất đi, nên khó phát hiện thật giả, chứ giọng ca cũng như kiến thức, mở miệng ra là thiên hạ biết ngay thuộc đỉnh cao nào!”

Hội thi nói thật được tổ chức mỗi năm một lần giữa các môn phái trên núi Vị yết nam sơn. Trong giang hồ thường người ta chỉ thi nói dối vì ai ai cũng nói thật, nói dối đối với họ là khó vô cùng. Còn các môn phái ở Vị yết nam sơn này vốn quen gian dối nên thi nói thật đâu có dễ đậu. Các môn phái tỉ thí, ráng nói thật nhưng cuối cùng ai cũng lòi cái đuôi giả dối, nên rớt tuốt.

Cuối cùng một đại chưởng môn của môn phái nọ bước lên. Ông thi xong được vỗ tay rào rào. Giải thưởng nói thật của Vị yết sơn năm ấy được trao cho ông ta. Ông nói gì mà chiếm giải dễ dàng vậy. Câu trả lời là ông im lặng chẳng nói gì cả.

Lời bình: Hóa ra ở Vị yết nam sơn này, người ta dạy nhau rằng hễ ngậm miệng thì thôi, chứ đã mở miệng là cứ… phét.

Đường cát nhìn cà phê cười khinh khỉnh: “Ta ngọt ngào mới làm vừa lòng thiên hạ. Còn nhà ngươi, đắng nghét, không có ta, ai thèm uống cà phê”.

Đường cát quay sang chanh: “Chị chua như thế ai mà thèm. Phải có tôi chị mới ngọt ngào làm mát lòng người đời”.

Đường cát vẫn tự hào mãi như thế cho đến một hôm đường thấy người ta khuyến cáo giảm đường. Nhiều người uống cà phê đen không đường. Đá chanh cũng giảm đường lại. Uống cà phê không đường thì được. Ăn chanh với muối cũng được. Nhưng chẳng ai ăn đường không.

Mùa Trung Thu, thiên hạ nhộn nhịp mua bán bánh và lồng đèn. Bánh trung thu đắt giá, có khi một chiếc bánh giá bằng cả chục ký gạo. Lồng đèn có khi chẳng cần đèn mà giá cũng cao gấp mấy lần lồng đèn truyền thống. Những quầy bán hàng trung thu rực rỡ ánh đèn. Người ghé mua, người đến ngắm, nhộn nhịp những con phố. Bánh trung thu cười nói huyên thiên. Lồng đèn chớp mắt sang trọng.

Bỗng trời đổ mưa. Mưa to và phố ngập. Gió lớn và điện tắt hết.

Mưa tạnh hẳn. Bánh trung thu ướt sũng, chẳng ai buồn mua. Lồng đèn tơi tã, ướt thế kia thì pin nào thắp được. Nhưng ở trong con hẻm nhỏ, khi điện tắt hết, ánh trăng bỗng chiếu sáng lung linh. Trẻ con nghèo chỉ có bánh đa và lồng đèn dán bằng bao nylon cũ. Những đứa trẻ rước đèn múa hát vui tươi trong khi bánh trung thu và lồng đèn cao cấp cứ cúi đầu tiếc tiền!

Khuya, trẻ con về nhà hết. Chị Hằng đi ngủ. Trước khi tắt ánh trăng, chị đọc lại lá thư của liên đoàn bánh trung thu và lồng đèn cao cấp: “Chị đi với chúng tôi, sẽ được trả cao”. Chị viết vội vài chữ trả lời: “Có trả được cho tôi niềm vui trong trẻo của tuổi thơ hẻm nhỏ?”. Viết rồi, chị bấm “send” và cười hồn nhiên.

Voi con đi đường bị sập xuống cống bị gãy chân. Voi mẹ đến hỏi tội ống cống. Cống bảo: “Tôi có tội gì nào? Tại cái nắp không chịu đậy”. Hỏi nắp cống, nắp bảo: “Tôi có tội gì nào? Tại nước ngập đấy tôi ra khỏi chỗ của tôi”. Hỏi nước, nước bảo: “Tôi mà có lỗi ư? Tại mưa không báo trước”. Hỏi mưa, mưa than thở: “Nước dưới kia bốc hơi nhanh quá sao mây chịu nổi”. Hỏi vòng vòng đúng một trăm chỗ, voi mẹ quay lại ống cống và bảo: “Tôi có thể đạp nát anh ra, vì thật ra mưa là ơn huệ cho đời, nhiệm vụ của anh phải là bảo vệ, mà anh vô ơn quá”. Cống nói: “Nhưng tôi vô tri, làm gì được? Lỗi là ở cơ chế” Voi ngẫm nghĩ một lúc rồi nói: “Vậy được rồi, tôi tha cho anh, nhưng kẻ nào “chế” ra cái “cơ” ấy rồi sẽ rớt xuống cống thôi”.

Ông vua quen kiểu phán là thiên hạ nghe nên nhiều khi vua phán rất ẩu. Đến khi có máy móc ghi lại lời nói thì vua thận trọng hơn nhưng vẫn tiếc cái thời chẳng cần phải lo, cứ nói cho thỏa thích, ai khen thì cười, ai chê thì chối biến. Khi có máy móc ghi lại thì vua ghi ra giấy và đọc cho chắc ăn.

Nhưng để bảo đảm mọi lời là chân chính, nhà vua hay chép lời thánh hiền, lời các danh nhân hay là thơ của ai đó. Bây giờ người ta nghe xong, không còn chê hay dở nữa mà cứ phê là “Câu này của… câu kia của…” làm nhà vua bực tức không kém.

Một hôm vua đi ngang qua đám đông đang bình phẩm kiểu ấy, vua tức giận quát lớn: “Chúng mày vô công rỗi nghề đi bắt lỗi ta ư? Ừ thì ta hay nói lung tung đó, làm gì ta nào?” Một người nhìn nhà vua và khen: “Lần này nhà vua dùng đúng lời của mình, không vay mượn nữa”. Vua cười mãn nguyện !!!

Quạ đen đến dự tiệc bồ câu chiêu đãi, nhóm bồ câu trắng cười khúc khích vì bộ lông quạ đen không hợp. Quạ và chim sẻ đến dự tiệc của gia đình công, hai chị thấy lạc lõng vì màu sắc đơn điệu giữa những xanh vàng vui mắt. Bỗng quạ và chim sẻ chú ý đến một con vật bò sát, màu sắc cũng sặc sỡ chẳng kém gì công. Nhìn kỹ, quạ nhận ra con tắc kè quen thuộc.

Quạ hỏi tắc kè: “Ông đúng là tắc kè rồi, nhưng hôm nọ đến nhà tôi, ông màu đen mà”. Quạ vừa dứt lời, chim sẻ hỏi: “Lúc đến chỗ chúng tôi, ông lại màu nâu nhạt”. Tắc kè cười: “Ồ, nếu vẫn là tôi thì cũng là do sự khôn ngoan ở đời vậy thôi.”

Rồi cũng đến lúc nhiều con thú được mời dự tiệc. Chủ tiệc chia bàn theo màu sắc. Quạ ngồi gần gà ô. Công ngồi gần chim anh tước. Chim sẻ, én và thằn lằn ngồi chung. Tắc kè bước vào, chẳng biết ngồi đâu, vì hắn chưa đổi màu kịp.

Hắn đành ra về tự than trách: “Lúc mặc áo này lúc mặc áo nọ có gì hay đâu chứ?”

Đinh lớn được đóng chặt vô cột. Nhiều người đứng lại nhìn. Cây đinh bảo: “Bác cột thấy không, nhờ có tôi mà người ta đứng nhìn, chứ bác cũ kỹ xấu xí thế kia ai mà quan tâm.” Cây cột cãi liền: “Chú nhỏ mà hồ đồ thế. Ai thèm nhìn cái đinh chả có tí nghệ thuật nào. Người ta quan tâm là quan tâm tôi đấy.”

Hai bên đang cãi nhau thì một người khách bảo: “Cây cột cũ quá. Cái đinh cũng muốn cong rồi. Ta đem bức tranh sang bên kia đi”. Bức tranh treo vào cây đinh được mang đi. Thiên hạ kéo theo hết. Cây đinh nói với cột: “Bác và tớ đều tưởng mình là đỉnh cao nên ai cũng ngước nhìn. Hóa ra khi hết được che đậy bằng bức tranh đẹp thì chẳng ai còn nhìn đến. Vậy mà lâu nay hễ có dịp là ta chèn ép bức tranh!”

Các loài chim chóc trong khu rừng bỗng dưng nhốn nháo vì rừng ô nhiễm và bao nhiêu những nguy cơ đe doạ sinh thái đến từ tứ phương. Họp bàn mãi không xong, các loài chim quyết định mở đại hội trên đỉnh non cao để bàn kế hoạch bảo vệ môi trường.

Ngọn núi thì quá cao mà tiện nghi thì không có đủ, vả lại tất cả các loài chim mà có mặt hết thì sẽ khó cho ban tổ chức. Do đó có ý kiến đề nghị là đại hội lần này nên giới hạn các loài chim tham dự.

Nhưng tiêu chí nào để phân loại? Khó quá. Không lẽ chọn theo ngoại hình. Cũng không thể chọn theo dân số. Và càng không thể chọn theo kiểu ngẫu nhiên.

Cuối cùng, một vị trong ban tổ chức vuốt lông đuôi cười khà khà: “Thế thì ta quyết định không cho loài vẹt tham dự là được rồi”.

Các loài chim vốn có cảm tình với các chú vẹt dễ mến, đồng loạt hỏi tại sao, thì ban tổ chức trả lời: “Vì loài vẹt biết nói tiếng người và luôn nói khi cần, nên không thể tham dự đại hội được!”

Triều đình mở khoa thi năm ấy nhằm tuyền chọn người tài đức làm quan coi sóc tình hình xã hội. Khoa thi mở ra, lớp lớp người tài ứng thí và số trúng tuyển khá đông. Chẳng biết chọn ai trong số các hiền nhân, nên một vị quan nghĩ ra cách là chọn theo tướng mạo.

Các pháp sư lừng danh được mời đến. Các vị hiền tài được tuyển theo tướng mạo cũng còn nhiều, mà triều đình thì chỉ chọn một.

Trong tình huống khó khăn ấy, quan thái giám bước ra và nói: “Thần có cách chọn người phù hợp”. Nói xong, ông nhắm mắt đến nắm cổ từng vị hiền tài mà lắc lên lắc xuống. Mấy canh giờ sau, ông hoan hỉ báo tin là đã chọn được người xứng đáng.

Được hỏi vì sao vị ấy xứng đáng làm quan coi sóc xã hội, quan thái giám trả lời: “À, vì anh này cổ cao và mềm, chuyện gật đầu dễ như ăn nước mắm”.

Sợi thun được đặt bên sợi thép. Thun bảo: “Tôi đây vốn mềm dẻo nên dể sử dụng. Ông cứng như… thép thế kia chỉ làm móc treo ba đồ lặt vặt”. Thép cười không nói.

Hôm sau thun lại bảo: “Tôi đây ai muốn kéo muốn co tôi đều đáp ứng. Còn ông mà bị kéo là chỉ gãy”. Thép cười không nói.

Bỗng trẻ con rước đèn đi ngang. Một chiếc đèn bị cháy, chúng sợ quá quăng ngay chỗ anh thun và anh thép. Anh thun co rúm lại thành đám bùi nhùi. Anh thép vẫn hiên ngang, nhưng thấy thương anh thun đang đối thoại với lửa. Lần này thép không cười không nói.

Email nói với lá thư đi đường bưu điện: “Này ông, sao cổ lổ sỉ quá vậy. Vừa tốn giấy, tốn mực, lại tốn phong bì, tốn tem, còn phải bỏ xuống nhặt lên cứ y như thời tiền sử. Xem tôi đây, chả giấy mực cũng không cần tem, click một phát là bay ngàn dặm”.

Lá thư thong thả trả lời: “Thưa chị, tôi đây tuy già nua chậm chạp, nhưng tôi có ba điều mà chị không dễ gì có được: nét chữ người viết, niềm vui người nhận sau khi đợi chờ, và tạo việc làm cho anh đưa thư nghèo ấy”.

Hai bên đang trao đổi qua lại, bỗng cúp điện. Email biến mất. Lá thư nhỏ vui vẻ lên đường.

Lễ hội tưng bừng. Sắc màu lấp lánh. Hoa và bong bóng chen nhau. Người người nô nức. Hỏi nhau: “Lễ gì đây nhỉ?” “Ai biết lễ gì, thấy vui thì chen chân vào”. Lại hỏi nhau: “Chắc tốn kém lắm” “Ối dào, có tốn mà đâu có kém, vả lại người này có tốn thì người kia mới được gấp bốn”.

Chiều xuống, hoa tàn cờ rủ. Thiên hạ mệt mỏi ra về mới chợt thấy hàng chữ: “Mừng cụ A trăm tuổi”. Lại có tiếng hỏi: “Cụ A là cụ nào nhỉ?” “Mệt. Vậy mà cũng hỏi. Cụ A là anh cụ B”.

Ở góc công viên, cụ A lặng lẽ bóc chiếc bánh cốm ai mới làm rơi bên vệ đường.

Con chim chào mào nói với bà hàng xóm: “Em chẳng biết sao cô én kia lại vui vẻ được, chứ chồng cô ả mang tiếng lắm, cứ quỵ luỵ hết người này đến người khác. Đàn ông mà như thế thì “đúng yếu đuối”. Phải có lập trường, phải đứng về phía lẽ phải thì mới làm dấu hiệu báo mùa xuân”.

Mấy hôm sau, bà hàng xóm sang nói với chị chào mào: “Chồng chị cũng lạ. Nam nhi gì mà yếu đuối, quỵ luỵ thiên hạ thế. Phải bảo vệ lẽ phải chứ”. Chào mào ngắt lời: “Ấy ấy, chồng em khôn ngoan, chỉ muốn đối thoại để tránh phiền toái thôi mà.”

Khách du lịch phàn nàn: “Lạ quá, đến Sàigòn thì ăn hủ tíu Mỹ Tho, xuống Mỹ Tho phải ăn hủ tíu Nam Vang. Ra Hà nội thì có bún bò Huế. Vào Đà nẵng lại thấy cầy tơ Nam Định. Chạy ra Nam định lại gặp quán mì Quảng. Vậy là sao?”

Cô hướng dẫn viên du lịch nhanh trí trả lời: “Đó là giao lưu văn hoá ẩm thực. Nhưng cũng còn biểu hiện văn hoá con người thời đại”.

Khách tròn mắt. Cô nói tiếp: “Bằng cấp chẳng hạn, ở Việt nam cứ khai tuốt bên Mỹ bên Nga đố ai biết là bằng gì. Ra đồng cỏ thấy hai người dùng ngôn ngữ của người xén lông, chẳng biết ai là người chăn chiên. Học lớp ba mà đăng đàn nói như tiến sĩ, vân vân và vân vân!”

Chim bồ câu bay đến hỏi ý kiến chim chích choè về kỹ năng sống. Chim chích choè bảo:

- Có hai điều em phải nhớ: không được nói xấu người khác và phải khôn ngoan.

- Không được nói xấu người khác. Em xem như chim sáo kia, luôn miệng nói lên các hiện tượng trong rừng này. Như thế là không tốt. Sáo ấy à? Có gì hay đâu. Sáo ấy toàn nói sai làm sai. Rồi anh nai rừng. Rõ là ngây thơ. Mà ngây thơ thế chứ có tốt gì đâu. Suốt ngày đi lang thang. Thật là xấu người xấu nết. Đừng bắt chước nai. Còn chú gấu thì có tốt gì.

Chim bồ câu nghe lùng bùng hai tai, chẳng hiểu nói như thế có coi là nói xấu không, vội hỏi câu khác:

- À, là phải hiền hoà và đừng làm trái đám đông. Làm cái gì cũng ngó trước ngó sau, nhưng ráng năn nỉ khi cần. Ai có hại anh em mình thì cứ cúi đầu đi thẳng, dù sao gia đình mình cũng có mình làm cầu nối, chứ nói nhiều được cái gì…

Chim bồ câu vỗ cánh bay lên, trước khi bay đi còn hỏi thêm một câu mà không chờ trả lời:

- Thế chị sống như thế hèn gì chỉ mình em đến hỏi ý kiến. Chị thấy em có ngây thơ không?

Mưa hoài, mưa hoài. Nhà ngập, đường ngập, sân ngập. Nước tràn lên mọi nơi. Nước gặp người, người bảo: “Chắc cũng đủ rồi. Ngưng lại được chưa?” Nhưng nước gặp thằn lằn, thì thằn lằn lại bảo: “Nước ơi lên nữa, lên nữa đi, tôi thích chị lắm”. Thằn lằn nói vậy chứ cả thân mình nó ướt như chuột lột rồi. Nó ngộp nhưng nó sợ nước giận nên sống theo lý thuyết riêng của mình. Sau đó nó bệnh nằm hai tuần.

Hết mưa rồi nắng. Nắng như đổ lửa. Nắng nung cháy người. Nắng đốt đất nứt nẻ. Nắng hỏi người: “Sao?” Người nói: “Quá đủ rồi. Ngưng bớt lại đi” Nhưng nắng gặp thằn lằn, thì thằn lằn lại nói: “Nắng nữa đi, nắng nữa đi, tôi yêu lò nung của anh”. Thằn lằn nói xong thì lăn đùng ra bất tỉnh. Nóng quá nó đã chảy hết mỡ rồi.

Mưa gặp nắng. Mưa bảo: "Người xem vậy mà nói thật lòng". Nắng nói: "Thằn lằn này thuộc loại gió chiều nào che chiều ấy. Hắn chết thì không sao, nhưng hắn nói thế làm ảnh hưởng đến bao nhiêu người chung quanh, tội nghiệp họ lắm."

Cọp và sư tử chuyên rình mò bắt những chú thỏ non tơ làm mồi nhâm nhi. Thói quen tàn ác đó khiến cho các loài thỏ có nguy cơ bị tiêu diệt. Thỏ phải trốn chui trốn nhủi trong hang.

Chim phượng hoàng không chịu nổi cảnh nhiễu nhương ấy nên quyết định cảnh cáo chúa sơn lâm: “Các ông còn bắt thỏ, tôi mổ mắt các ông”. Nói rồi phượng hoàng bay sà xuống mổ thật nhanh để thị uy. Cọp và sư tử đều bay mất một vạt lông ngay mắt.

Cọp và sư tử sợ hãi nên viết lên lá rừng là chúng hứa từ nay không đàn áp thỏ nữa. Được ít lâu chúng lại say máu nên rình mò hại thỏ, số thỏ bị vồ lên đến hàng trăm con. Chim phượng hoàng nghe vậy nên xé gió bay về. Đến nơi, chim phượng hoàng hỏi ngay con thỏ trực nhật: “Nghe nói bọn cọp và sư tử lại hại dân ngươi à?” Con thỏ ấy cười xòa: “Làm gì có, chuyện ấy xưa rồi. Bây giờ đi rừng thoải mái”.

Chim phượng hoàng vừa bay đi, con thỏ nhỏ lấm lét chạy đến gặp chúa sơn lâm uống ké chén rượu và cười buồn.

Loài quạ và cú vọ bị chim bồ câu tố cáo tội đi ăn trộm ban đêm và xỏ xiên chuyện đời. Quạ và cú giận bồ câu lắm nhưng không làm gì được. Chúng bèn nghĩ kế hại bồ câu. Quạ và cú lén ăn cắp lông chim câu rồi mỗi khi đi ăn trộm hay làm điều xấu thì rắc một ít lông chim câu.

Lâu ngày các loài thú nhìn bồ câu với đôi mắt không mấy thiện cảm. Bồ câu biết nhưng không nói gì. Đến độ xuân phân, tất cả loài bồ câu đều nhuộm lông đen, miệng ngậm cành ô liu bay khắp nơi báo hiệu xuân hòa bình. Muông thú chợt hiểu ra rằng bộ lông không nói lên tất cả, huống chi là vài chiếc lông rơi vãi.

Ngậm cành ô liu hẳn là chim câu, trộm cắp hẳn là cú và quạ mà thôi.

Có một chiếc ghế ... có người ngồi và những ai chưa ngồi cứ hay ngấp nghé. Anh đang ngồi đứng lên, lập tức có người hỏi:

- Nhường thế nào được! Lần này tớ đi kiếm cái gậy, ngồi lâu đã nửa thế kỷ, mỏi lưng còn có cái để chống, chứ không té bò càng ra sàn nhà sao!

Cọp hung hăng tấn công các loài thú, ăn tươi nuốt sống bất cứ con thú nào cọp gặp. Nhiều loài trong rừng liên kết lại tự bảo vệ mình và dạy cho cọp những bài học nhớ đời. Nhưng chồn thì không thích chống lại cọp. Thỏ bảo: “Chống cọp là chống cái ác”. Sơn ca nói: “Phải dạy cọp bỏ thói hung hăng” Dê núi thì lý luận: “Cái ác là đối nghịch sự sống. Mà để sự đối nghịch ung dung, thì sự sống sẽ lụi tàn”. Nhưng chồn bảo: “Để trao đổi với cọp xem sao”. Chồn cử người vào hang trao đổi với cọp. Cọp khoái chí “trao đổi” với từng con chồn một. Xong từng con, cọp bảo: “Khoái khẩu”.

Chẳng bao lâu chồn gần như tuyệt chủng. Những lần “trao đổi” với cọp, chồn dù tinh ranh nhưng vẫn thua cọp sức vóc, nên chưa “trao đổi” xong thì chồn đã êm ái nằm trong bụng cọp. Nhiều năm sau, trong khu rừng ấy vắng hẳn bóng chồn.

Thi thoảng người ta cũng thấy vài anh chồn láo liên ngang dọc. Nhưng tiếng kêu của những anh chồn ấy bây giờ đã giống tiếng gầm của loài cọp dữ.

Phố đẹp. Đèn rực rỡ. Hoa khoe sắc. Ai bảo xứ này nghèo? Lụa là gấm vóc, cao lương mỹ vị, đất hiền trời thanh. Tao nhân mặc khách nhẹ nhàng nho nhã. Giai nhân thục nữ thanh thoát dịu dàng. Thật là cảnh thanh bình ngàn năm có một.

Có vị tiên ông bay ngang qua, lắc đầu phẩy tay. Lớp trang điểm rơi xuống. Hoa tàn, đèn tắt, giai nhân tài tử thoát hình bướm, hiện nguyên hình nhộng vùi đầu vào công việc nhọc nhằn bất an.

Từ gầm cầu, từ miệng cống, từ những con hẻm tối đen, từ ao tù kênh lạch túa ra bao mái tóc rối bù, len vào cuộc đời.

Hôm sau, trên báo thấy có câu: Tiếc thay vẫn còn tàn dư của ngày chưa khai hóa!

Mục đồng ngồi im nhìn đàn gia súc bị đánh xé. Lòng cũng hơi buồn nhưng mục đồng nghĩ: “Thôi hy sinh một ít để bảo vệ mấy con còn lại, chứ mình nói gì thì mình cũng bị dẫn đi với mấy con kia, ai sẽ đóng cửa nhà đêm nay?”

Mùa đông đến, đếm lại gia súc chẳng còn bao nhiêu, con thì bị đánh tơi tả, con thì sợ quá bỏ chạy, con thì buồn nên bỏ ăn mà chết.

Lại mùa hè, mục đồng lùa gia súc ra đồng cỏ, ngó mông lung chẳng thấy còn con nào. Mục đồng tự an ủi: “Thôi cũng còn niềm vui là được nhìn gia súc hàng xóm với mấy anh mục đồng kia vậy”.

Nói rồi, mục đồng lững thững chống gậy đi vòng vòng. Nước mắt trào ra nhưng đã trễ.

Con cáo tối tối đi rình chuồng gà. Các chị gà sợ hãi nên tìm kế hoạch để xua đuổi bọn cáo tàn ác. Cáo ranh ma nên nhử vài con gà vốn luôn rúm ró vì sợ hãi (gọi là gà rù) ra ngoài và nói: “Các chị đừng theo bọn kia, cứ nghe lời ta đây thì sẽ ăn no và sau này ta cho làm trại chủ”. Thế là mấy con gà rù đồng ý.

Bầy gà họp nhau và bảo: “Cáo tàn ác, phải xua đuổi chúng đi xa không thì chúng ta chết hết, mà các loài khác cũng chết lây”. Nhưng mấy con gà rù kia vội lên tiếng: “Phải yêu thương cáo vì cáo cũng là đồng bào (!).” Chị gà trưởng nhóm bảo: “Nhưng cũng phải bảo vệ sự sống và phải lên án cái xấu chứ”. Thế là mấy con gà rù la to: “Chúng mày có câm đi không! Phải biết yêu thương, đứa nào không yêu thương là tụi tao chửi, tụi tao oánh, tụi tao bắt giao cho cáo xơi trước ráng chịu (!)”.

Nói xong, mấy con gà rù ấy ra ngồi mổ đống thóc mà cáo mới ban bố, vừa mổ vừa nói: “Biết yêu thương sẽ được ăn no”.

Bố lăng nhăng đi yêu hai ba cô gái khác. Tối nào bố cũng đi đến hai giờ sáng mới về nhà. Con hỏi: “Bố ơi, sao bố không thương con và mẹ?” Bố nói: “Phải yêu thương mọi người chứ con.” Con hỏi: “Yêu như vậy có công bằng không bố?” Bố quát: “Đã bảo yêu thương là yêu thương không được phép hỏi tiếp!”

Thỏ bị vướng vào bụi cây không chạy ra được. Nai đi ngang qua đứng lại cứu thỏ.

Chim sáo bị ướt cánh, rơi vào hốc đá. Nai ráng sức cứu chim sáo ra.

Chuột bạch bị kẹp vào khóm tre già đói meo mà không chạy đi kiếm ăn được. Nai đem thức ăn đến và cứu nó ra, cho nó ăn.

Sư tử biết hết nên giận lắm. Sư tử tìm gặp nai và bảo: “Sao làm chuyện vô ích vậy? Mấy con nhỏ xíu ấy chết hết thì có sao?”

Nai từ tốn đáp: “Ông chỉ nghĩ đến chuyện ăn thịt nên thấy mấy bạn đó nhỏ xíu. Nhưng thỏ làm trẻ em vui, sáo làm người cô đơn có bạn bè, chuột bạch khiến cụ già được an ủi.”

Chuyện kể có ba anh thời nhiễu nhương cứ phải đi xin xỏ chuyện này chuyện nọ. Anh thứ nhất nói:

- Cái lưng anh còng còn đỡ. Tôi đi xin lưng đã còng mà gối còn phải khuỵu xuống.

Hai anh kia tròn mắt lấy làm ngạc nhiên lắm. Không ngờ anh thứ ba bình thản nói:

- Mỗi lần đi xin, để giữ lưng được thẳng, tôi nằm xuống luôn.

Máy ảnh bỏ túi dùng phim mini nheo mắt nhìn máy ảnh chuyên nghiệp: “Ông to như thế thì được cái gì? Tôi nhỏ gọn đi đâu cũng được, chỉ cần nhét phim vào là vi vu khắp nơi”. Máy to phản pháo: “Loại nhỏ như nhà ngươi chỉ chụp ảnh kỷ niệm. Ta đây mới cho ảnh nghệ thuật. Phim gì cho vào ta đây cũng đều thành ảnh chất lượng cao!”

Cãi nhau được vài ba năm, cả hai buồn bã ôm nhau khóc và bảo: “Sao mình cùng loại mà không thương nhau. Bây giờ máy ảnh kỹ thuật số nó hất cả hai chúng ta ra khỏi cuộc chơi rồi!”

Xe đạp chở chồn đi chơi, chồn vui thích cám ơn xa đạp rối rít: “Anh quả là tốt bụng, suốt đời tôi nhớ đến anh”. Vài hôm sau mùa mưa bắt đầu. Chồn sợ ướt nên chỉ đi chơi với ô dù. Ô che cho chồn khỏi ướt, dù đi bộ cũng vui. Chồn bảo xe đạp: “Đi với anh nhanh mà ướt thì cũng như không!”

Nhưng rồi mưa lâu đường ngập, đi có ô dù cũng bị ướt như thường. Chồn làm quen với xe xích lô. Xe xích lô chở chồn đi chơi, khỏi lo ngập nước mà lại đi nhanh. Xích lô có mái che an toàn. Chồn bảo: “Xe đạp chở tôi, ô dù che tôi, chỉ có xích lô là che chở (vừa che vừa chở) tôi. Xích lô muôn năm!”

Rồi xe hơi ra đời. Chồn bỏ xích lô leo lên xe hơi. Xe hơi đuổi chồn xuống và nói: “Không dám chở mày đâu. Mai mốt có máy bay mày lại chê ta mất công lắm.”

Thế là chồn lủi thủi đi bộ, chẳng ai che mà cũng không ai chở.

NGỤ NGÔN THỜI BẤN LOẠN